Uzaku (うざく) là món ăn kèm Nhật Bản gồm lươn kabayaki đã nấu chín, dưa chuột và nước giấm trộn. Bí quyết là để dưa chuột ráo nước trước, nấu nước trộn riêng rồi chỉ kết hợp gần lúc ăn. Bài viết dựa trên công thức của Takahiro Iwamoto tại Nihonbashi Izumoya, được giới thiệu trong buổi hướng dẫn nấu ăn của Kikkoman ngày 8 tháng 7 năm 2025; đây không phải công thức do tòa soạn thử nghiệm.

Minh họa uzaku do AI tạo
Chuẩn bị nguyên liệu
Ba thành phần chính
Công thức Kikkoman cho bốn người gồm nửa con lươn kabayaki đã chín, một quả dưa chuột, hai củ myoga, một củ cải đỏ nhỏ và ít muối. Tosazu dùng 70 mL nước dùng kombu và cá ngừ bào, 30 mL giấm, 15 mL hon-mirin và 15 mL xì dầu nhạt. Phải sử dụng lươn đã được nấu chín. (Kikkoman: công thức uzaku gốc, ngày 8 tháng 7 năm 2025)

Hình 01: Ba thành phần chính
Thái dưa chuột mỏng
Rửa dưa chuột, cắt khoanh mỏng trên thớt chắc chắn. Độ dày tương đối đều giúp thấm muối đồng nhất. Công thức nguồn không quy định số milimét cụ thể.

Hình 02: Thái dưa chuột mỏng
Nước và giấm trộn
Rắc muối nhẹ và để ráo
Rắc ít muối lên dưa chuột và loại bỏ phần nước tiết ra. Nguồn không ghi khối lượng muối hoặc thời gian chờ cố định. Mục đích là giảm nước, không phải làm dưa quá mặn.

Hình 03: Rắc muối nhẹ và để ráo
Tỷ lệ tosazu
Tosazu gồm 70 mL nước dùng, 30 mL giấm, 15 mL hon-mirin và 15 mL xì dầu nhạt. Vị ngọt đến từ mirin; công thức này không yêu cầu thêm đường. Không ghép tỷ lệ từ công thức khác. (Kikkoman: công thức uzaku gốc, ngày 8 tháng 7 năm 2025)
Kibun Foods có một phiên bản khác dùng sanbaizu, loại nước giấm trộn có đường. Công thức ấy khác giấm Tosa dùng mirin ở trên; không nên gộp định lượng của hai cách làm. (Kibun Foods: công thức uzaku theo cách khác)

Hình 04: Tỷ lệ tosazu
Đun rồi làm nguội nước trộn
Cho toàn bộ nguyên liệu tosazu vào nồi, đun sôi rồi làm nguội kỹ theo hướng dẫn Kikkoman. Nếm bằng thìa sạch trước khi cho nước trộn tiếp xúc với dưa chuột hay lươn. (Kikkoman: công thức uzaku gốc, ngày 8 tháng 7 năm 2025)

Hình 05: Đun rồi làm nguội nước trộn
Thứ tự kết hợp
Thái lươn đã chín
Cắt kabayaki đã chín thành miếng rộng 6–7 mm. Theo bài hướng dẫn, làm lạnh trước rồi cắt từ phía da với phần thịt úp xuống giúp miếng cá ít vỡ. Đây không phải hướng dẫn chế biến lươn sống. (Kikkoman: công thức uzaku gốc, ngày 8 tháng 7 năm 2025)
Công thức gốc ghi rõ kabayaki mua sẵn đã được chuẩn bị lại theo cách làm cơm lươn ở cùng trang. Điều này không thay thế hướng dẫn chế biến và hâm nóng ghi trên từng sản phẩm. (Kikkoman: công thức uzaku gốc, ngày 8 tháng 7 năm 2025)

Hình 06: Thái lươn đã chín
Trộn sát giờ ăn
Cho rau đã ráo nước cùng lươn chín vào bát, thêm tosazu đã nguội và trộn. Cách bày gốc lót dưa chuột rồi xếp xen kẽ dưa và lươn. Trộn gần lúc ăn giúp hạn chế nước tiết thêm. (Kikkoman: công thức uzaku gốc, ngày 8 tháng 7 năm 2025)

Hình 07: Trộn sát giờ ăn
Hương vị và phục vụ
Tránh làm loãng nước trộn
Dưa chuột còn nhiều nước sẽ làm nước trộn nhạt đi. Hãy để ráo trước; nếu nước trộn quá đậm, nguồn cho phép thêm nước dùng. Hình so sánh chỉ là sơ đồ, không phải kết quả đo thực nghiệm.

Hình 08: Tránh làm loãng nước trộn
Trang trí vừa đủ
Thái mỏng myoga, thái sợi củ cải đỏ, ngâm nước rồi để ráo. Trang trí ít ở bước cuối để vẫn nhìn thấy rõ lươn và dưa chuột.

Hình 09: Trang trí vừa đủ
Dùng làm món ăn kèm an toàn
Dùng một phần nhỏ bên cạnh món cơm chính. Rửa tay và dụng cụ, tránh nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và chín, nhanh chóng làm lạnh thực phẩm cần bảo quản lạnh. Không để lâu ở nhiệt độ phòng; chia thức ăn thừa vào hộp sạch, nông để nguội nhanh. (Bộ Y tế Nhật Bản: sáu điểm phòng ngộ độc thực phẩm tại nhà)

Hình 10: Dùng làm món ăn kèm an toàn
Các định lượng trên thuộc một công thức được công bố, không phải tỷ lệ chung cho mọi kiểu uzaku; chúng cũng không xác định thời hạn bảo quản an toàn.
Nguồn tham khảo
Đọc bài tiếp theo

